pura-coaching-bladeren-5

Is het aangeleerd gedrag of aangeboren?

harvest-mouse-4899133_1920

Afgelopen week werd ik voor de tweede keer oma. Een prachtig mooi jongetje zag in de vroege ochtendgloren het eerste levenslicht. We wisten dat de bevalling was begonnen en zaten als familie dan ook met smart te wachten op dat ene berichtje. De telefoon piept en daar verschijnt de eerste foto van moeder en zoon. Een gevoel van intens geluk doordringt zich tot in je diepste vezels. Je kijkt naar dit wonder en door de tranen heen zie je: ‘’Hij lijkt op opa”. Het is een eerste oogopslag die net zo snel verdwijnt als dat hij gekomen is.

Nature of nurture?

Deze uiterlijke kenmerken vallen onder nature, waarmee we bedoelen dat het aangeboren eigenschappen zijn. Denk aan haarkleur, stand van de ogen, grote van de oren, lengte. Het zijn eigenschappen die onveranderbaar zijn. Ze liggen in je genen verankerd. Hoe klein die ook nog is, onze kleinzoon is geboren met zijn eigen persoonlijkheid. Hoewel er nog altijd een discussie gaande is in hoeverre ons gedrag, temperament of persoonlijkheid erfelijk bepaalt is kunnen we wel stellen dat omgevingsfactoren invloed hebben op de ontwikkeling van die persoonlijkheid of beter gezegd op het gedrag wat daar uit voortvloeit. Dit noemen we aangeleerd ofwel nurture.

Verlegenheid is aangeleerd.

Je ziet ongetwijfeld wel eens dingetjes bij je kind waarvan je denkt/zegt: ‘’Dat heeft hij/zij van mij’’. Je ziet een gelijkenis met je eigen gedrag of karaktereigenschappen. Maar is dit nu aangeleerd of aangeboren? Laten we als voorbeeld eens naar verlegenheid kijken. Verlegenheid, niet te misvatten met introversie, word nogal eens aangeduid door ouders als erfelijk materiaal. Ze zijn zelf ook verlegen. Dit terwijl verlegenheid aangeleerd gedrag is. De belangrijkste factor voor het ontstaan van verlegenheid is de sociale omgeving. Je bent bijvoorbeeld in situaties geweest waar je het gevoel had dat je faalde, mensen je niet leuk vonden of je zelfs afkeurden of vermeden. Wanneer je vaker dit soort negatieve ervaringen hebt meegemaakt kan dat verlegenheid veroorzaken. In de sociale context ben je op je hoede. Je houdt je letterlijk stiller en bent terughoudend om te voorkomen een ervaring van afwijzing opnieuw te ervaren.

Het mooie van aangeleerd is, dat je het kunt afleren. Wat betreft verlegenheid gaat het dan om je gedachten en overtuigingen die je over jezelf of een situatie hebt. Wat je bij je kinderen ziet is dus niet altijd per definitie erfelijk bepaalt. Bij verlegenheid gaat de opmerking: ‘’Dat heeft hij/zij van mij’’ dus niet op. Het gaat immers om de eigen ervaring waaruit aangeleerd gedrag is ontstaan. En dat is nurture.

Toch zijn er in onze karaktereigenschappen ook zaken te vinden die (deels) aangeboren zijn. Optimisme, de wijze waarop je in het leven staat (optimist/pessimist) is bijvoorbeeld deels aangeboren. Of je door een roze bril of een negatieve bril naar de wereld kijkt is dus erfelijk bepaalt. Het leuke daarvan is, is dat optimisme is te leren.