pura-coaching-blad-6

Rejection sensitivity

Afwijzingsgevoeligheid

Hoewel afwijzingsgevoeligheid geen kenmerk is van hoogsensitiviteit hebben veel HSP hier wel mee te maken. Afwijzingsgevoeligheid ontstaat door eerdere opgedane ervaringen waarin er sprake is geweest van afwijzing. Je hebt net iets te vaak gehoord dat je anders bent, je aanstelt of te gevoelig reageert. Je werd misschien buitengesloten van groepjes, bent gepest of er was in de thuissituatie geen ruimte en aandacht voor je gevoeligheid.

Afwijzingsgevoeligheid kan ontstaan door kleine gebeurtenissen maar ook door traumatische ervaringen als mishandeling en misbruik. Het zijn ervaringen die maken dat je het gevoel hebt gekregen dat je anders bent, dat het aan jou ligt en dat er dus wel iets mis met je moet zijn.

het ligt aan mij!

Het hoogsensitieve brein verwerkt anders, diepgaander, waardoor gebeurtenissen van afwijzing sterker worden ervaren. HSP willen graag goed doen en zijn daarin sterk gericht op de ander. De mening van een ander doet er toe en is bepalend voor jou doen en laten. Als je last hebt van afwijzingsgevoeligheid zoek je voortdurend de bevestiging/goedkeuring van de ander. Feitelijk leg je je hele manier van ‘zijn’ in de handen van een ander. Een compliment zal je doen verrijzen maar een blik, een opmerking, een note van kritiek is genoeg om dat fijne gevoel weer met de grond gelijk te maken. Afwijzingsgevoeligheid kan je in een behoorlijk isolement duwen waarin je je niet alleen afsnijdt van je ware zelf maar ook van de mensen om je heen. Je onthoudt jezelf het recht om tot ware bloei te komen. Om het nare gevoel van afwijzing te voorkomen hebben veel HSP overlevingsstrategieën ontwikkeld:

 

  • pleasen – de wensen en behoeftes van een ander zijn belangrijker als die van je zelf
  • perfectionisme – het is nooit goed genoeg, je legt de lat steeds een stukje hoger, als je geen fouten maakt krijg je ook geen kritiek 
  • stoer doen – is een krachtige verdediging, je maakt je zelf groter dan je bent tot aan arrogantie en een grote mond toe
  • vermijden – als je situaties uit de weg gaat kun je ook niet afgewezen worden
 
Afwijzingsgevoeligheid heeft een enorme invloed op je zelfbeeld en zelfvertrouwen. Het besef van een ”zelf” vormt zich rond het eerste levensjaar. De (positieve) ontwikkeling daarvan is afhankelijk van je opvoeding en omgevingsfactoren. Wanneer je te maken hebt gehad met ervaringen van afwijzing kan dit je zelfbeeld negatief beïnvloeden. Je hebt immers in het verleden ‘geleerd’ niet goed genoeg of anders te zijn.
 
 

“Hoe fijn zou het voor je zijn om het verleden los te laten’’

Self fulfilling prophecy

Als je last hebt van afwijzingsgevoeligheid heb je vaak de neiging om vooruit te spelen op situaties. In je hoofd bedenk je allerlei mogelijke scenario’s die zouden kunnen gebeuren. Het brein maakt deze negatieve voorspellingen om zichzelf te beschermen tegen het gevoel van afgewezen worden. Het is immers altijd nog fijner om jezelf af te wijzen met negatieve gedachten als: ”Ik kan het niet, ik ben niet goed genoeg, anderen zijn beter” dan dat de omgeving dat doet. Dit voorspellend gedrag vindt zijn oorsprong in eerdere negatieve ervaringen en noemen we Self fulfilling prophecy. Deze overtuigingen zijn van invloed op je zelfbeeld, zelfvertrouwen, gedrag en uitstraling. Met het beeld aan negatieve verwachtingen stap je in een situatie waarin je gefocust ben op een bevestiging van jou voorspelling. En raad eens wat er dan gebeurt? Ze komen nog uit ook! 

Je krijgt wat je verwacht

”Voor de nieuwsreceptie van je werk heb je een nieuw jurkje gekocht. Je beste vriendin is laaiend enthousiast, de verkoopster nog meer. De roklengte is iets korter dan dat je normaal draagt en de print is een eye catcher. Het is voor een feestelijke aangelegenheid dus het mag in deze best een beetje ‘meer’ zijn. Nog voor je afrekent begint zich in je hoofd een verhaal hoe je collega’s hierop gaan reageren. Ze vinden het vast to much, te kort, te opvallend. De avond van de receptie sta je stijf van de zenuwen. Al je zintuigen zijn gespitst op de reacties van de anderen. In deze zeer ongemakkelijke zijnstoestand stap je de zaal binnen. Je speurt de zaal af, wat zullen ze zeggen? Hoe zal je nieuwe outfit vallen? Bij een statafel zie je de dames van je afdeling. Rita van de kopieerafdeling draait zich om maar keert zich zonder blikken of blozen weer van je af. Potverdikkie, had je toch maar een broek gekocht. De reactie van Rita zet alles op scherp. Zag je die blik in haar ogen? Waarom groette ze niet even? Het gesprek gaat nu vast en zeker over mij, het ziet er ook niet uit! In plaats van te genieten maakt je brein overuren aan voorspellingen, aan iets wat in werkelijkheid niet is, je vult het namelijk zelf in”

Wat gebeurt er echt!

Bewustwording van je eigen (negatieve) gedachtenpatronen is een belangrijke stap om los te komen van het gevoel van afwijzing en de voortdurende focus op de ander of situatie die je met negativiteit inkleurt. De verwachtingen die je maakt en de invulling die je geeft aan een ander zijn reactie, zijn op onwaarheid berustte, gedachten in je hoofd. Het doorbreken van deze gedachtenpatronen begint met kijken naar wat er echt gebeurt. De situatie als een film in kleine stukjes knippen en bij ieder fragment de verbinding met jezelf zoeken. Wat gebeurt er echt en wat gebeurt er in je hoofd?

 

“Je gedachten zijn het gereedschap waarmee je je leven vorm geeft’’

Ellen Stoppels