Niet iedereen die stress ervaart heeft rust nodig.
Wat doe je als coach als iemand met enorm veel stress je praktijk benadert? Een voor de hand liggend advies is rust. Maar is dat juist? Wat als de stress niet door overprikkeling ontstaat, maar juist door onderprikkeling? Dan zou dit advies er wel eens toe kunnen leiden dat diegene nog veel verder in de put raakt.
Onderprikkeling is een vorm van stress die ontstaat omdat je te weinig kwalitatief goede prikkels ervaart. Je bezigheden dagen je niet voldoende uit, zetten je niet in vuur en vlam en vragen je niet om jezelf te ontwikkelen. Wat je doet draagt niet bij aan zingeving en voldoening. Ik noem onderprikkeling vaak stiekeme stress, omdat het ten eerste qua symptomen veel lijkt op overprikkeling en omdat je, net als bij overprikkeling, een bomvolle agenda kunt hebben waardoor je al gauw kunt denken dat je te veel op je bordje hebt liggen. Dat laatste klopt, alleen ligt het bordje gevuld met de verkeerde activiteiten. Activiteiten die gekenmerkt worden door verplichtingen, moetjes en verveling.
5 symptomen van onderprikkeling
1. Mentale chaos De symptomen van over- en onderprikkeling lijken op elkaar, toch zijn er een aantal kleine verschillen. Bij overprikkeling (burn-out) overheerst het gevoel van gejaagdheid: je moet nog even dit of dat doen en dan heb je rust. Bij onderprikkeling (bore-out) overheerst chaos. Je wilt van alles, bedenkt dit ook, maar je komt tot niets of je begint maar maakt niet af. Focussen en concentreren is bijna onmogelijk omdat je gedachten van de hak op de tak springen.
2. Rust helpt niet Bij ernstige overprikkeling of een burn-out ben je mentaal, fysiek en emotioneel op. Je zult merken dat wanneer je rust neemt, je langzamerhand herstelt en weer meer energie krijgt. Bij onderprikkeling werkt dit niet, omdat het hier juist zaak is dat je in actie komt. Ook al zou je voor je gevoel het liefst de hele dag willen slapen of voor je uit willen staren.
3. Verveling en lusteloosheid Je voelt je vaak leeg of ongeïnspireerd. Niet omdat je uitgeput bent, maar omdat er simpelweg niets is dat je écht raakt of activeert. Je komt moeilijk in beweging, terwijl je ergens wel voelt dat je meer wilt.
4. Uitstelgedrag en vermijding Taken voelen zwaar of zinloos, waardoor je ze voor je uitschuift. Niet omdat je het niet kúnt, maar omdat de intrinsieke motivatie ontbreekt. Alles voelt als een ‘moetje’, en dat maakt zelfs kleine dingen groot.
5. Gebrek aan voldoening en zingeving Aan het einde van de dag kun je druk zijn geweest, maar toch het gevoel hebben dat je niets hebt gedaan wat er echt toe deed. Er is weinig trots, weinig vervulling.
”Onderprikkeling voelt alsof je altijd onderweg bent maar nooit ergens écht aankomt”
Twijfel je of je over- of onderprikkeld bent?
Alleen de twijfel is al reden om te gaan onderzoeken waar je mee te maken hebt. Om daar duidelijk zicht op te krijgen, kun je een plattegrond maken van je wekelijkse activiteiten. Teken intuïtief een vorm op papier; het maakt niet uit hoe het eruitziet. Deze vorm deel je op in vlakken. Denk er niet te veel over na hoe groot deze moeten zijn.
Schrijf vervolgens in de verschillende vlakken alle activiteiten die je doet die je leuk vindt en die je energie geven, en de activiteiten die aanvoelen als verplichtingen. Kleur deze laatste vlakken rood en de vlakken met de leuke activiteiten groen. Hoe is de verhouding tussen rood en groen?
